Messiah, Händel en de Jacobikerk in Utrecht

De oudste delen zijn uit 1510

Van een intussen ook gepensioneerde collega uit Culemborg kreeg ik kaartjes voor de Messiah in de Jacobikerk in Utrecht. Met The Bach Choir & Orchestra o.l.v. Pieter Jan Leusink. Ik besloot ter plekke mijn gedachten over deze man maar even terzijde te schuiven en voorrang te geven aan de muziek van G.F. Händel. En dat was een goed besluit, want ik heb genoten van de muziek, de kerk en het aanstekelijke enthousiasme van orkest, zangers en Leusink. De Messiah is een ongekend meesterwerk. Apart: na de pauze werd er gestart met twee delen uit een orgelconcert van Händel. Zoals dat vroeger ook gebeurde als Händel in de pauze achter het orgel kroop. Even terug naar toen dus.

Beeldenstorm
De historie van de kerk is indrukwekkend. De kerk is ontstaan in een kleine handelsnederzetting aan een tak van de Rijn, even noordelijk van de handelswijk Stathe, die in de 12e eeuw binnen de omwalling van Utrecht werd opgenomen. In 1173 wordt de kerk voor het eerst genoemd. Het huidige gebouw is gebouwd aan het eind van de 13e eeuw. In 1566 vond ook in de Jacobikerk een Beeldenstorm plaats. Vlak daarvoor was er bij de Antwerpse geelgieter Jan de Clerk, een nieuw koorhek besteld in Renaissancestijl. Vanwege de reformatie is alleen het hoofdkoor vervangen. Tijdens de Opstand, bij het beleg van kasteel Vredenburg in 1576-1577 raakten de zuid- en westzijde van de toren door beschieting beschadigd. In deze roerige tijden was Hubert Duifhuis, een voormalig katholiek pastoor, predikant van de Jacobigemeente. In 1580 werd de kerk definitief protestants.

De oudste delen van het orgel (foto) stammen uit ongeveer 1510 en zijn vervaardigd door Gerrit Pietersz. Veel pijpwerk werd in 1742 vervangen door Rudolf Garrels. De orgelkast is in zijn huidige vorm vooral een product van Abraham Meere uit de jaren 1819-1823. Het instrument heeft 33 registers: 13 op het hoofdwerk, 15 op het rugpositief en 5 op het pedaal.

Opera's
Hoewel Händel vooral nu bij een groot publiek – met name door Messiah – bekend is als oratoriumcomponist, begon hij pas met het componeren van oratoria toen hij vijftig was. Opera was het belangrijkste in zijn leven – vanaf zijn 18e jaar, toen hij begon bij de Hamburgse opera tot rond 1740, heeft hij zich met deze muzikale vorm beziggehouden.